5 Dodatek: Format DjVu

Format DjVu (nazwa pochodzi od fracuskiego deja vu i jest tak samo wymawiana) to format dokumentów i plików graficznych przeznaczony do ich wygodnego udostępniania w Internecie. Staje się on coraz bardziej popularny, w Polsce stosuje go m.in. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Inne przykłady zastosowań można znaleźć pod adresami http://www.djvuzone.org/links/index.html i http://www.djvu.com.pl/zastosowania.php.

DjVuLibre to projekt poświęcony stworzeniu oprogramowania do tworzenia i przeglądania dokumentów w tym formacie, dostępnego na zasadach licencji GNU, czyli tzw. „oprogramowania swobodnego”. Oprogramowanie swobodne jest nie tylko bezpłatne, ale można je m.in. swobodnie rozpowszechniać.

Dokumenty w formacie DjVu ogląda się najczęściej za pomocą przeglądarki internetowej uzupełnionej o odpowiednią wtyczkę. Można też stosować specjalne przeglądarki plików w tym formacie. Zarówno wtyczki, jak i specjalne przeglądarki dostępne są bezpłatnie.

W systemach Linux odpowiednie programy z reguły wchodzą w skład oficjalnych dystrybucji i instaluje się je w standardowy sposób. Korzystanie z typowej dla tego systemu wtyczki, a mianowicie omówionego wcześniej programu djview, ilustrują obrazy ekranów dostępne pod adresem http://djvulibre.djvuzone.org/screenshots.html.

Dla systemów MS Windows programy do obsługi formatu DjVu można pobrać z Internetu. Licencje niektórych z nich pozwalają na ich swobodną redystrybucję.

Dla użytkowników MS Windows 98 lub nowszych przeznaczona jest wtyczka DjVu Browser Plugin for Windows, dalej oznaczana krótko DjVuBrowser, do pobrania m.in. ze strony producenta

http://www.lizardtech.com/download/dl_download.php?detail=doc_djvu_plugin&platform=win,

lub dystrybutora

http://www.djvu.com.pl/download.php

Na wskazanej wyżej stronie polskiego dystrybutora dostępna jest również dokumentacja w języku polskim.

Kopia najnowszej wersji wtyczki i jej polskiej dokumentacji (w formacie DjVu) jest także dostępna lokalnie. Ponieważ producent nie udostępnia już wtyczki w wersji 4.5, nadającej się dla MS Windows 95, jest ona również udostępniona lokalnie.

Pełny wykaz bezpłatnych programów do obsługi formatu DjVu znajduje się pod adresem http://djvulibre.djvuzone.org/.

Istnieją dwie odmiany formatu DejaVu, które nazywamy umownie DjVu Web i DjVu. Pierwszy z nich jest wygodniejszy, kiedy chcemy szybko obejrzeć tylko wybrane strony dokumentu, drugi lepiej stosować, kiedy chcemy zapoznać się z całym dokumentem. Odnośniki na stronach WWW mogą wskazywać zarówno całe dokumenty, jaki ich konkretne strony.

W systemie MS Windows standardowe odnośniki do konkretnych stron nie działają, gdy zawierające je strony i wskazane dokumenty pobierane są lokalnie z dysku. Problem ten obchodzi się stosując tzw. Javascript, co ma jednak pewne wady — np. obsługa Javascript, choć dostępna we wszystkich przeglądarkach internetowych, może być wyłączona ze względów bezpieczeństwa. W rezultacie stosujemy niekiedy podwojone odnośniki, odpowiednio je oznaczając.